Apartmanlarda Yangın Tüpü Yönetmeliği

Apartmanlarda Yangın Tüpü Yönetmeliği

Apartmanlarda yangın tüpü yönetmeliği, bina ortak alanlarında taşınabilir yangın söndürme cihazlarının hangi risklere göre seçileceğini, kaç adet bulundurulacağını, hangi noktalara yerleştirileceğini ve nasıl bakım yapılacağını belirleyen önemli bir yangın güvenliği konusudur. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında yangın tüpü değerlendirmesi yalnızca “binada tüp var mı?” sorusuyla yapılmaz. Cihazın tipi, konumu, ulaşılabilirliği, bakım tarihi, montaj yüksekliği, işaretlemesi ve riskli alanlara yakınlığı birlikte kontrol edilmelidir. Yangın Güvenlik Sistemleri olarak apartman ve site yönetimlerinde yangın tüpü planlamasını; kat holleri, merdiven sahanlıkları, kapalı otoparklar, kazan daireleri, elektrik pano alanları, tesisat odaları ve ortak kullanım bölümleriyle birlikte değerlendiriyoruz.

Apartmanlarda yangın tüpü yönetmeliği neye göre değerlendirilir?

Apartmanlarda yangın tüpü yönetmeliği değerlendirilirken ilk bakılması gereken konu, binadaki mevcut risklerdir. Yönetmelik, taşınabilir söndürme cihazlarının tipinin ve sayısının mekânlarda var olan durum ve risklere göre belirlenmesi gerektiğini açıklar. Bu nedenle her apartman için aynı sayıda ve aynı tip yangın tüpü kullanılması doğru bir yaklaşım değildir.

Bir apartmanda yalnızca konut katları bulunabilir. Başka bir apartmanda kapalı otopark, kazan dairesi, hidrofor odası, elektrik pano odası, sığınak, depo veya zemin katta ticari alan olabilir. Bu bölümlerin yangın riski aynı değildir. Yangın Güvenlik Sistemleri, bu nedenle apartman yangın tüpü planlamasında önce binanın ortak alanlarını ve riskli bölümlerini ayrı ayrı inceler.

Apartmanlarda değerlendirme yapılırken şu sorular sorulmalıdır:

• Apartmanın toplam yapı inşaat alanı nedir?
• Bina düşük, orta veya yüksek tehlike sınıfında hangi alanlara sahiptir?
• Kapalı otopark var mı?
• Kazan dairesi veya tesisat odası bulunuyor mu?
• Elektrik pano alanı nerede?
• Kat holleri ve merdiven sahanlıkları yangın tüpü için uygun mu?
• Yangın tüpüne ulaşım mesafesi 25 m sınırını aşıyor mu?
• Mevcut cihazların bakım tarihi güncel mi?
• Cihazlar doğru işaretlenmiş mi?

Bu sorulara bakılmadan yapılan yangın tüpü yerleşimi eksik veya hatalı olabilir.

Apartmanlarda yangın tüpü sayısı nasıl belirlenir?

Apartmanlarda yangın tüpü sayısı daire sayısına göre değil; risk sınıfı, yapı inşaat alanı ve ulaşım mesafesine göre belirlenmelidir. Yönetmelikte düşük tehlike sınıfında her 500 m² yapı inşaat alanı için 1 adet, orta ve yüksek tehlike sınıfında ise her 250 m² yapı inşaat alanı için 1 adet uygun tipte 6 kg yangın söndürme cihazı bulundurulması gerektiği belirtilir.

Bu nedenle “10 daireli apartmanda kaç yangın tüpü olur?” veya “her kata bir yangın tüpü yeter mi?” sorularının cevabı bina planına göre değişir. Küçük ve tek merdivenli bir apartmanda farklı, geniş otoparklı ve çok bloklu bir sitede farklı ihtiyaç ortaya çıkar.

Yangın Güvenlik Sistemleri, apartmanlarda yangın tüpü sayısını belirlerken sadece toplam adet hesabı yapmaz; cihazların gerçekten ulaşılabilir olup olmadığını da kontrol eder.

Daire sayısına göre yangın tüpü hesabı yapılır mı?

Apartmanlarda yangın tüpü hesabı doğrudan daire sayısına göre yapılmaz. Daire sayısı bina yoğunluğu hakkında fikir verebilir; ancak yönetmelik açısından asıl önemli olan yapı inşaat alanı, kullanım şekli, riskli hacimler ve ulaşım mesafesidir.

Örneğin 8 daireli bir apartman çok küçük bir alana sahip olabilir. Buna karşılık 8 daireli başka bir apartmanda kapalı otopark, geniş sığınak, büyük kazan dairesi ve geniş kat holleri bulunabilir. Bu iki bina aynı daire sayısına sahip olsa da yangın tüpü ihtiyacı aynı olmayabilir.

Daire sayısı şu konularda yardımcı olabilir:

• Bina kullanıcı yoğunluğunu anlamak
• Ortak alan kullanımını değerlendirmek
• Kat planını yorumlamak
• Yönetim sorumluluğunu düzenlemek

Ancak nihai yangın tüpü planı daire sayısına göre değil, mevzuattaki alan ve risk mantığına göre yapılmalıdır.

Apartmanlarda 500 m² ve 250 m² kuralı ne anlama gelir?

Apartmanlarda yangın tüpü planlamasında sık karıştırılan konulardan biri 500 m² ve 250 m² hesabıdır. Yönetmelikte düşük tehlike sınıfındaki alanlarda her 500 m² yapı inşaat alanı için 1 adet uygun tipte 6 kg yangın söndürme cihazı istenir. Orta ve yüksek tehlike sınıfında ise bu sınır her 250 m² için 1 adet cihaz olacak şekilde değerlendirilir.

Bu kural pratikte şu anlama gelir:

Apartmanlarda konut ortak alanları çoğu zaman düşük risk mantığıyla ele alınsa da otopark, kazan dairesi, tesisat odası veya depo alanları bu değerlendirmeyi değiştirebilir. Bu nedenle binanın tamamını tek sınıf gibi görmek doğru değildir.

Apartmanlarda yangın tüpüne ulaşma mesafesi kaç metre olmalıdır?

Apartmanlarda yangın tüpüne ulaşma mesafesi en fazla 25 m olmalıdır. Bu hüküm, cihazın yalnızca binada bulunmasının yeterli olmadığını gösterir. Yangın tüpü, ihtiyaç anında hızlı görülebilmeli ve kısa sürede alınabilmelidir.

25 m ulaşım mesafesi değerlendirilirken sadece kuş uçuşu mesafe düşünülmemelidir. Gerçek yürüme güzergâhı, kapılar, koridor dönüşleri, araç park alanları, merdiven konumu ve kilitli bölümler dikkate alınmalıdır.

Şu durumlarda 25 m mesafe aşılabilir:

• Kat koridoru uzun ise
• Otoparkta tüp kolon arkasında kalıyorsa
• Tüp kapalı veya kilitli bir alandaysa
• Bina iki ayrı merdiven çekirdeğine sahipse
• Tesisat odası ana geçiş hattından uzaksa
• Kat holünde dolap veya eşya tüpe ulaşımı engelliyorsa
• Tüp yalnızca bina girişinde bulunuyor ve üst katlara uzak kalıyorsa

Yangın Güvenlik Sistemleri, apartmanlarda yangın tüpü yerleşimini değerlendirirken 25 m mesafeyi sahada yürünebilir güzergâh üzerinden kontrol eder.

Yangın tüpü apartmanda nereye konulmalıdır?

Yangın tüpleri, apartman içinde dışarıya doğru, geçiş boşluklarının yakınına, dengeli dağıtılarak ve kolay görülebilecek şekilde konumlandırılmalıdır. Cihazlar her durumda kolay girilebilir ve kolay alınabilir noktalarda olmalıdır.

Apartmanlarda uygun yerleşim noktaları şunlardır:

• Bina giriş holü
• Kat holleri
• Merdiven sahanlıkları
• Yangın dolabı içi veya yakını
• Kapalı otopark yaya çıkışları
• Elektrik pano alanı çevresi
• Kazan dairesi giriş çevresi
• Tesisat odası dışı
• Sığınak ve depo girişleri
• Site ortak kullanım alanları

Yanlış yerleşim noktaları ise şunlardır:

• Kapı arkası
• Kilitli dolap içi
• Derin duvar girintileri
• Isıtma cihazı üstü veya yakını
• Kolilerin arkası
• Araç park alanı arkası
• Yönetici odasında kilitli bölüm
• Merdiven altında depo gibi kullanılan alan
• Görünmeyen ve işaretlenmemiş nişler

Yangın tüpü yerleşiminde amaç, cihazı saklamak değil; ihtiyaç anında herkesin kolayca fark edip alabileceği bir noktada tutmaktır.

Apartman yangın tüpü yangın dolabı içinde durabilir mi?

Yangın tüpü, yangın dolabının içinde veya yakınında yer alabilir. Ancak burada kritik nokta erişimdir. Cihaz yangın dolabı içinde bulunacaksa dolap kapağı kolay açılmalı, cihaz görünür olmalı ve tüpü almak için ek bir kilit, eşya veya engel bulunmamalıdır.

Yangın tüpünün yangın dolabı içinde konumlandırılmasında şu detaylar kontrol edilmelidir:

Yangın Güvenlik Sistemleri, apartmanlarda yangın dolabı içinde yangın tüpü konumlandırılacaksa dolap içinin yalnızca yangın ekipmanları için kullanılmasını önerir.

Apartmanlarda hangi tip yangın tüpü kullanılmalıdır?

Apartmanlarda kullanılacak yangın tüpü tipi, yangın sınıfına ve alanın riskine göre seçilmelidir. Yönetmelikte A sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde çok maksatlı kuru kimyevi tozlu veya sulu; B sınıfı yangınlarda kuru kimyevi tozlu, karbondioksitli veya köpüklü; C sınıfı yangınlarda kuru kimyevi tozlu veya karbondioksitli; D sınıfı yangınlarda ise kuru metal tozlu cihazların kullanılabileceği belirtilir.

Apartmanlarda yaygın risk alanları şu şekilde değerlendirilebilir:

Yangın Güvenlik Sistemleri, apartmanlarda tek tip cihazı her alana uygulamak yerine, riskli bölümlerin ayrı değerlendirilmesini daha doğru bulur.

6 kg yangın tüpü apartmanlarda yeterli midir?

Yönetmelikte uygun tipte 6 kg kuru kimyevi tozlu veya eşdeğeri gazlı yangın söndürme cihazlarından bahsedilir. Apartman ortak alanlarında 6 kg cihazlar sık tercih edilir; ancak tek başına “6 kg cihaz var” demek yeterli değildir.

6 kg cihazın yeterli olabilmesi için şu şartlar da sağlanmalıdır:

• Doğru tipte seçilmiş olmalıdır.
• Doğru noktaya yerleştirilmiş olmalıdır.
• Ulaşım mesafesi 25 m’yi aşmamalıdır.
• Bakım tarihi güncel olmalıdır.
• Basınç göstergesi uygun durumda olmalıdır.
• Emniyet pimi ve mühürü sağlam olmalıdır.
• İşaretlemesi görünür olmalıdır.
• Kullanıcı tarafından kolay alınabilir olmalıdır.
• Riskli alanlara uygun ek cihaz ihtiyacı ayrıca değerlendirilmelidir.

Yani cihazın kilogramı önemlidir; fakat konum, bakım ve risk uyumu da en az kapasite kadar önemlidir.

Apartman otoparklarında yangın tüpü nasıl planlanmalıdır?

Apartman otoparkları, yangın tüpü planlamasında özel dikkat isteyen alanlardır. Araçlar, yakıt, lastik, plastik aksam, elektrik tesisatı ve kapalı hacim riski nedeniyle otoparklar standart kat hollerinden farklı değerlendirilmelidir.

Otoparkta yangın tüpü planlamasında dikkat edilecekler:

• Tüpler araçların arkasında kalmamalıdır.
• Kolon üstü yerleşim yapılacaksa görünür işaretleme kullanılmalıdır.
• Yaya çıkışlarına yakın noktalar tercih edilmelidir.
• Yangın dolabı yakını uygun bir seçenek olabilir.
• Tüpe ulaşım mesafesi 25 m’yi geçmemelidir.
• Araç çarpma riski olan alanlarda cihaz korunmalıdır.
• Geniş otoparklarda tek cihaz yeterli olmayabilir.
• Elektrik pano, hidrofor veya jeneratör alanları ayrıca değerlendirilmelidir.

Otoparklarda cihazın varlığı kadar görünür ve araçlardan etkilenmeyecek şekilde konumlandırılması da önemlidir.

Kazan dairesi, hidrofor ve elektrik pano alanlarında yangın tüpü nasıl olmalıdır?

Apartmanlarda kazan dairesi, hidrofor odası, elektrik pano alanı, jeneratör odası ve tesisat hacimleri standart konut alanlarından farklı risk taşır. Bu alanlarda cihaz tipi ve konumu dikkatli seçilmelidir.

Bu alanlarda en sık yapılan hata, kat holünde kullanılan cihazın aynısını teknik hacimlerde de yeterli kabul etmektir. Oysa teknik hacimlerde risk türü ayrıca değerlendirilmelidir.

Yangın tüpü montaj yüksekliği apartmanlarda nasıl olmalıdır?

Yangın tüpü montajı, cihazın kolay alınabilmesi için doğru yükseklikte yapılmalıdır. Yönetmelikte 4 kg’dan ağır ve 12 kg’dan hafif cihazların zeminden olan yüksekliğinin yaklaşık 90 cm’yi aşmayacak şekilde montaj yapılması gerektiği belirtilir.

Montajda dikkat edilecek noktalar:

• Cihaz çok yükseğe asılmamalıdır.
• Duvar askısı sağlam olmalıdır.
• Cihaz yerden tamamen bağımsız ve güvenli durmalıdır.
• Etiket ve gösterge okunabilir olmalıdır.
• Tüp geçiş yolunu daraltmamalıdır.
• Merdiven sahanlığında çarpma riski oluşturmamalıdır.
• Yaşlı kullanıcıların da alabileceği yükseklik tercih edilmelidir.
• Çocukların kurcalayabileceği kontrolsüz alanlar için işaretleme ve konum dikkatli seçilmelidir.

Yangın Güvenlik Sistemleri, apartmanlarda montaj sırasında yalnızca cihazın duvara asılmasına değil, acil durumda kolay alınabilir olmasına dikkat eder.

Apartmanlarda yangın tüpü işaretlemesi nasıl yapılmalıdır?

Yangın tüpleri kolay görülebilecek şekilde işaretlenmelidir. Cihaz doğrudan görünmeyen bir noktaya yerleştiriliyorsa, yerinin uygun fosforlu işaretlerle gösterilmesi gerekir. Bu konu özellikle bodrum kat, otopark, uzun koridor ve teknik alanlarda önemlidir.

Doğru işaretleme için şu unsurlar önemlidir:

• Yangın tüpü levhası görünür olmalıdır.
• Fosforlu işaretleme karanlıkta fark edilebilir olmalıdır.
• Levha cihazın tam yerini göstermelidir.
• Otopark kolonlarında yönlendirme desteklenmelidir.
• Tüp yangın dolabı içindeyse dolap üzerinde işaretleme bulunmalıdır.
• Levha zamanla solmuş veya sökülmüşse yenilenmelidir.
• Acil aydınlatma ile birlikte görünürlük artırılmalıdır.

İşaretleme, yangın tüpünü süslemek için değil; acil durumda cihazın saniyeler içinde bulunmasını sağlamak için yapılır.

Apartmanlarda yangın tüpü bakımı nasıl yapılmalıdır?

Apartmanlarda yangın tüpü bakımı düzenli olarak yapılmalıdır. Yönetmelikte yangın söndürme cihazlarının periyodik kontrol ve bakımının TS ISO 11602-2 standardına göre yapılacağı belirtilir. Bakımı yapan üretici veya servis firmalarının dolum ve servis yeterlilik belgesine sahip olması gerekir.

Bakım sürecinde şu başlıklar kontrol edilmelidir:

Yılda bir yerinde genel kontrol yapılmalı, dördüncü yıl sonunda ise cihaz içindeki söndürme maddesi yenilenerek hidrostatik test süreci değerlendirilmelidir.

Yangın tüpü bakıma alındığında apartman korumasız kalabilir mi?

Yangın tüpü bakıma alındığında cihazın bulunduğu yer korumasız bırakılmamalıdır. Yönetmelikte, dolum için alınan yangın söndürme cihazlarının yerine aynı özellikte ve aynı sayıda kullanıma hazır yangın söndürme cihazlarının geçici olarak bırakılması gerektiği belirtilir.

Bu konu apartman yönetimleri için önemlidir. Çünkü bakım sırasında tüm cihazlar alınıp götürülür ve yerine geçici cihaz bırakılmazsa bina belirli süre yangın tüpsüz kalabilir.

Apartman yöneticisi şu kontrolleri yapmalıdır:

• Servis firması geçici cihaz bırakıyor mu?
• Bırakılan cihaz aynı özellikte mi?
• Cihaz sayısı aynı mı?
• Bakım dönüşünde cihazlar eski yerlerine kondu mu?
• Bakım etiketleri yenilendi mi?
• Rapor veya servis formu teslim edildi mi?

Yangın Güvenlik Sistemleri, apartman yönetimlerinde bakım sürecinin kayıtlı yürütülmesini ve cihazların bakım sırasında yerlerinin boş bırakılmamasını önerir.

Apartman yöneticisi yangın tüpü konusunda neleri takip etmelidir?

Apartman yöneticisi veya site yönetimi, yangın tüplerinin yalnızca satın alınmasından değil, düzenli kontrolünden de sorumludur. Yangın tüpleri ortak alan güvenliğiyle ilgili olduğu için bakım ve takip süreci planlı yürütülmelidir.

Apartman yöneticisinin takip etmesi gerekenler:

• Yangın tüpü envanteri hazırlanmalıdır.
• Her cihazın yeri kayıt altına alınmalıdır.
• Bakım tarihleri tabloya işlenmelidir.
• Eksik veya yerinden alınmış cihazlar tespit edilmelidir.
• Cihazların önü kapatılmamalıdır.
• Otopark, kazan dairesi ve elektrik pano alanları ayrıca kontrol edilmelidir.
• Servis firmasının yeterlilik belgesi istenmelidir.
• Bakım formları saklanmalıdır.
• Bina sakinleri yangın tüplerinin yerleri konusunda bilgilendirilmelidir.
• Tüp yerleri değiştirildiyse yeni işaretleme yapılmalıdır.

Bu takip yapılmadığında cihazlar zamanla kaybolabilir, bakım tarihleri geçebilir veya tüpler yanlış noktalarda kalabilir.

Çok bloklu sitelerde yangın tüpü planı nasıl yapılmalıdır?

Çok bloklu sitelerde yangın tüpü planı tek bina gibi yapılmamalıdır. Her blok, kendi girişleri, kat holleri, otopark bağlantısı, teknik hacimleri ve ortak alanlarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Ortak otopark, sosyal tesis, güvenlik kulübesi, yönetim ofisi, depo ve jeneratör alanları ayrıca plana dahil edilmelidir.

Çok bloklu sitelerde dikkat edilecekler:

Yangın Güvenlik Sistemleri, sitelerde tek liste üzerinden değil, blok ve alan bazlı yangın tüpü planlaması yapılmasını daha doğru bulur.

Apartmanlarda yangın tüpü fiyatları neye göre değişir?

Apartmanlarda yangın tüpü fiyatları cihaz tipi, kapasite, adet, bakım durumu, montaj, işaretleme ve servis kapsamına göre değişir. Bu nedenle net ve sabit fiyat vermek doğru değildir. Aynı apartmanda bile kat holleri, otopark, kazan dairesi ve elektrik pano alanı için farklı cihaz ihtiyacı oluşabilir.

Fiyatı etkileyen başlıca unsurlar:

Yangın Güvenlik Sistemleri, fiyatlandırmadan önce apartmanın mevcut yangın tüplerinin kontrol edilmesini, eksik cihazların belirlenmesini ve yanlış yerleşimlerin düzeltilmesini önerir.

Apartmanlarda yangın tüpü kontrol listesi

Apartmanlarda yangın tüpü yönetmeliği için pratik kontrol listesi şu şekilde kullanılabilir:

Bu liste, apartman yöneticileri için ilk kontrol aşamasında kullanılabilir. Ancak nihai değerlendirme binanın mevcut durumu görülerek yapılmalıdır.

Apartmanlarda yangın tüpü yönetmeliğinde yapılan hatalar

Apartmanlarda yangın tüpü konusunda yapılan hatalar genellikle cihazın varlığına odaklanıp kullanım şartlarını ihmal etmekten kaynaklanır. Oysa yönetmelik mantığında yangın tüpü doğru tipte, doğru sayıda, doğru yerde, ulaşılabilir ve bakımlı olmalıdır.

Sık yapılan hatalar şunlardır:

• Yangın tüpü sayısını daire sayısına göre hesaplamak
• 500 m² / 250 m² alan hesabını dikkate almamak
• 25 m ulaşım mesafesini kontrol etmemek
• Otoparkı ayrı değerlendirmemek
• Kazan dairesi ve elektrik pano alanlarını ihmal etmek
• Tüpü kapı arkasına koymak
• Cihazı kilitli dolapta saklamak
• İşaretleme yapmamak
• Bakım tarihini takip etmemek
• Eski cihazları otomatik olarak sağlam kabul etmek
• Bakım firması yeterlilik belgesini istememek
• Bakım sırasında geçici cihaz bırakılıp bırakılmadığını kontrol etmemek
• Yangın tüpünün önünü koli, bisiklet, temizlik malzemesi veya eşya ile kapatmak

Bu hataların düzeltilmesi, çoğu apartmanda yangın güvenliğini hızlı şekilde güçlendirebilir.

Yangın Güvenlik Sistemleri ile Apartmanlarda Yangın Tüpü Yönetmeliği Süreci Nasıl Planlanır?

Yangın Güvenlik Sistemleri ile apartmanlarda yangın tüpü yönetmeliği süreci; binanın toplam alanı, riskli hacimleri, kat holleri, merdiven sahanlıkları, kapalı otoparkı, kazan dairesi, elektrik pano alanı, tesisat odaları, mevcut yangın tüpleri, bakım tarihleri ve 25 m ulaşım mesafesi birlikte değerlendirilerek planlanır.

Yangın Güvenlik Sistemleri olarak apartman ve site yönetimlerinde yalnızca kaç adet yangın tüpü gerektiğini söylemekle yetinmiyoruz. Cihazların hangi tipte olması gerektiğini, nereye konumlandırılacağını, görünür ve erişilebilir olup olmadığını, montaj yüksekliğinin uygunluğunu, bakım kayıtlarının nasıl takip edileceğini ve riskli alanlarda ilave önlem gerekip gerekmediğini birlikte inceliyoruz.

Doğru planlanan bir apartman yangın tüpü sistemi; bina sakinlerinin küçük çaplı yangınlara daha hızlı müdahale edebilmesini sağlar, ortak alan güvenliğini artırır ve apartman yönetiminin yangın güvenliği sorumluluğunu daha düzenli yürütmesine yardımcı olur. Yangın Güvenlik Sistemleri, apartmanlarda yangın tüpü seçimi, yerleşimi, işaretlemesi, bakımı ve kontrol sürecini birlikte ele alarak daha güvenli ve sürdürülebilir çözümler oluşturur.